De schokkende uitwerking van AI

Wilco Vos

5-09-2025

Onderstaande studie is een uitwerking van de video boodschap: De schokkende uitwerking van AI, met bronvermeldingen voor verdere zelfstudie.

De schokkende uitwerking van AI

Hoe AI ons leven gaat beheersen.

Of we nu willen of niet, wij ontkomen niet aan de invloed van AI op ons leven.
Of we nu een Email opstellen, een Word document typen, een foto willen bewerken, een whatsapp berichtje willen sturen of een zoekopdracht in Google invoeren, AI doet er alles aan om ons te helpen.

AI, de afkorting voor artificial intelligence of in het Nederlands, kunstmatige intelligentie is een technische ontwikkeling die alle voorgaande ontwikkelingen als het ware ver achter zich laat. Een ontwikkeling die van grote impact is op het dagelijks leven, of we nu kijken naar de industrie, de medische wereld of het gewone dagelijks leven, AI is niet meer weg te denken. Maar wat zijn de gevolgen voor ons als mens. Hoe moeten wij staan tegenover deze ontwikkeling, die nog lang niet uit ontwikkeld lijkt?

Henry Kissinger, de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken heeft in 2023 gezegd dat AI de mens de komende 5 jaar zal vervangen.[1]

Dit klinkt ernstig en vaak denken we dan aan de arbeidsplaatsen die vervallen door de inzet van robots en efficiënte computertechnieken. Vele banen zullen in de nabije toekomst niet meer nodig zijn. De techniek die wij AI noemen is een op hersenactiviteit gebaseerd computersysteem dat haar informatie put uit een database van ongekende grote. Deze database moeten we zien als een bibliotheek waarin alle informatie opgeslagen ligt. Denk aan video’s spraakopnames, scripties en oneindig veel boeken. Wanneer wij een zoekopdracht invoeren in Google, dan wordt ons een AI resultaat voorgeschoteld, waarbij AI geput heeft uit de bronnen op het internet en daarvan voor jou een samenvatting heeft gemaakt. Maar let op, deze samenvatting, gemaakt in milliseconden is gebaseerd op de beschikbare informatie, die weer gebaseerd is op denkpatronen, ervaringen uit het verleden en gelimiteerd is aan de door de AI ontwerper ingestelde grenzen.

Als we dan denken aan eenvoudig te vervangen arbeidsplaatsen dan komen advocaten, accountancy en bedrijfsjuristen al snel in beeld. AI heeft al een aanzienlijke impact op de geneeskunde . De advocatuur is de volgende stap, en die zou klaar moeten zijn voor “een enorme opschudding”. Aldus technologiestrateeg Chris Messina.

“Er zijn veel advocaten die een enorme hoeveelheid informatie doorlezen – honderden of duizenden pagina’s aan data en documenten. Het is heel gemakkelijk om dingen over het hoofd te zien”, aldus Messina. “Dus AI die in staat is om alles uit te pluizen en het best mogelijke contract voor het beoogde resultaat te leveren, zal waarschijnlijk veel bedrijfsjuristen vervangen.”[2]

Wat te denken van de boekenschrijvers, de kunstenaars, de onderwijzers, ze lijken allemaal te vervangen door een eenvoudige tool die wij AI noemen. Wie gaat nog uren zoeken naar inspiratie om een boek te schrijven als AI het je kan voorkauwen. Wie gaat nog uren liggen wachten om nu net dat ene stuk wild op de foto te krijgen als een eenvoudige spraakopdracht een schitterend hert met een volmaakt gewei op je scherm tovert? Welke juffrouw zal zich straks nog uitsloven om de orde in de klas te bewaren als een AI robot de les kan overnemen?

Maar is dit echt het grootste punt van zorg als we nadenken over de AI ontwikkeling?

Naast het feit dat velen hun banen zullen moeten afstaan aan deze techniek zien we hoe nieuws en media nog troebeler is geworden door AI-gegenereerde afbeeldingen en video’s, AI-stemvervormers en deepfakes die de politieke en sociale sfeer infiltreren. Deze technologieën maken het gemakkelijk om realistische foto’s, video’s en audiofragmenten te maken, of om de afbeelding van één persoon te vervangen door een andere in een bestaande afbeelding of video. Hierdoor hebben kwaadwillenden een extra mogelijkheid om desinformatie en oorlogspropaganda te delen , wat een nachtmerriescenario creëert waarin het bijna onmogelijk is om geloofwaardig van onjuist nieuws te onderscheiden.

Onze ogen en oren kunnen we niet meer vertrouwen nu deze ontwikkeling ons leven is binnengedrongen. Wat we zien op beeld, lijkt echt, maar kan van begin tot eind geheel gecreëerd zijn door een techniek waarbij geen camera, geen mensen en geen echte stemmen nodig zijn. Je ziet een oorlogsdrama op het scherm, je ziet gewapende mannen, beschietingen, stervende kinderen en het is alles gecreëerd door een eenvoudige gesproken of getypte opdracht in een AI systeem.

Kunnen we nog vertrouwen op onze ogen en oren?

Maar wat te denken van de impact op ons denken en geheugen. Door het gebruik van AI worden we onbewust getraind om te vertrouwen op AI waarbij ons eigen kritisch denken verloren gaat en we ons zelfvertrouwen langzaam maar zeker verliezen.

Deze gevaren zijn veel groter dan het verliezen van onze baan. Een onderzoek onder 300 Professionals maakt duidelijk dat AI-tools al een integraal onderdeel van hun workflow is geworden. Uit het onderzoek bleek dat werknemers AI-assistenten gebruiken voor alles, van het schrijven van code en het analyseren van data tot het opstellen van e-mails en het maken van presentaties. Bijna 97% van de deelnemers gaf aan ChatGPT te gebruiken, terwijl andere tools zoals Copilot van Microsoft en Gemini van Google ook populair waren.[3]

AI is ondertussen zo verweven in de maatschappij dat velen het al niet meer weg kunnen denken en al helemaal niet meer zonder zouden willen of kunnen. Er ontstaat als het ware een soort relatie tussen AI en de mens. Het zogenoemde Eliza-effect werd 1966 ontdekt door Joseph Weizenbaum die de Eliza chatrobot ontwikkeld had en ontdekte dat mensen ongemerkt menselijke denkprocessen en emoties toeschreven aan een AI systeem, waardoor ze denken dat het systeem intelligenter is dan het in werkelijkheid is.

Mensen raken emotioneel verbonden aan het systeem en delen hun hart, vragen om raad en ervaren steun.[4]

Het is goed om juist te bezinnen op de impact van AI op ons kritische denkvermogen.

Een Recent onderzoek onthult een aantal verbijsterende statistieken over onze afhankelijkheid van AI:

Mensen die regelmatig AI-tools gebruiken, scoren aanzienlijk lager op tests voor kritisch denken
Jongere gebruikers (17-25 jaar) vertonen de hoogste AI-afhankelijkheid en de laagste scores voor kritisch denken
Dit is niet zomaar een correlatie – er is een direct causaal verband dat wordt bemiddeld door ‘cognitieve offloading’

Maar wat is cognitieve offloading precies? Het is wanneer je denktaken delegeert aan externe tools in plaats van ze zelf te verwerken . Zie het als het zo vaak gebruiken van een gps dat je je richtingsgevoel verliest, maar dan zonder je denkvermogen!

Wanneer wij ons kritische denkvermogen kwijt raken zijn we willoze slaven van een systeem geworden. Zomaar klakkeloos informatie overnemen die ons wordt voorgeschoteld zal ons heldere, kritische en onderscheidende vermogen niet langer aanspreken, het wordt niet langer getraind en het verliest haar vermogen.

Maar al te gemakkelijk zullen we ongemerkt AI vertrouwen zonder te toetsen, zonder zelf te studeren, te overdenken en bewuste keuzes te maken.

We worden door AI als het ware geleerd om niet meer actief te denken maar over te schakelen naar passief denken.

Maar onze hersens kunnen ons ook voor de gek houden, dus wat we zien of lezen kunnen we voor waar houden terwijl het in werkelijkheid niet waar is of ten dele waar.

We maken dit duidelijk met een voorbeeldje.

“Een honkbalknuppel en een bal kosten samen €110,-. De honkbalknuppel kost €100,- meer dan de bal. Wat kost de bal?”

Dacht je meteen €10,-?

Dan trekt je systeem de verkeerde conclusie! Het juiste antwoord is €5,- voor de bal en €105,- voor de honkbalknuppel. Ons onderbewustzijn ziet €100,- meer en €110,- totaal, en gaat uit van €10,- zonder een berekening uit te voeren.

Dit maakt duidelijk hoe kwetsbaar we zijn en hoe gevaarlijk het is om te vertrouwen op AI zonder kritisch na te denken over de antwoorden die we krijgen.

We zullen wat meer voorbeelden geven waarbij we ontdekken dat wat we zien en concluderen niet altijd de waarheid is.

We zien witte en zwarte vakjes gescheiden door lijnen.

Onze hersenen zien de lijntjes schots en scheef, terwijl ze in werkelijkheid horizontaal evenwijdig lopen.

We zien 2 lijnen. Welke lijn is hier langer?
Geen van beiden, ze zijn exact even lang, laat je niet bedriegen.

We zien 2 oranje stippen, de rechtse lijkt groter maar is in werkelijkheid even groot als de linker.

We zien een vakje A en een vakje B. Hoewel onze ogen ons echt niet lijken te bedriegen zijn de kleuren van beide vakken exact hetzelfde. Zowel vlak A als B zijn grijs van kleur.[5]

Als het zo gemakkelijk is om misleid te worden is het van levensbelang dat we kritisch blijven nadenken. Het zelf bestuderen van een onderwerp is van levensbelang. Niet zomaar klakkeloos overnemen wat anderen je vertellen. Wie zegt niet dat zij zich hebben laten bedriegen? Wij hebben de geest van onderscheid nodig. En dat is geen luie geest.

In de Bijbel lezen we in Hosea 4:6

“Mijn volk is uitgeroeid, omdat het zonder kennis is; dewijl gij de kennis verworpen hebt, heb Ik u ook verworpen, dat gij Mij het priesterambt niet zult bedienen; dewijl gij de wet uws Gods vergeten hebt, zal Ik ook uw kinderen vergeten.”

Kennis opdoen vergt inspanning. Het vraagt onze aandacht, onze tijd en onze inzet. Geloven gaat door een weg van kennis die wij ontvangen, het toestemmen van dat wat we ontvangen door te overdenken, te toetsen en als waar te aanvaarden. Dan volgt daarop het vertrouwen.

Wanneer wij ons kritische denken kwijt raken, zijn wij als het ware ten prooi voor iedere invloed die op ons afkomt. Hoe zullen wij blijven staan als we onze waakzaamheid verliezen?

Paulus was, zoals we kunnen lezen in Handelingen 17, zeer te spreken over de mensen die in Berea leefden. Zij waren nuchter en waakzaam. Zij onderzochten dat wat hen als waarheid verkondigt werd. Zij deden er moeite voor en toetsten dagelijks de woorden van Paulus aan de Schriften. Vandaag wordt kritisch denken vaak bestempeld als achterdochtig of eigenzinnig maar het is van levensbelang.

Joannes zegt in zijn 1^e brief hoofdstuk 4:1

“Geliefden, gelooft niet een iegelijken geest, maar beproeft de geesten, of zij uit God zijn; want vele valse profeten zijn uitgegaan in de wereld.”

Er zijn er ook velen verblind, door de tijd waarin ze leven en als deze blinden ons voorgaan, hoe zullen wij dan veilig zijn?

Jezus zegt in Mattheüs 15:14

“Laat hen varen; zij zijn blinde leidslieden der blinden. Indien nu de blinde den blinde leidt, zo zullen zij beiden in de gracht vallen.”

Bedenk dat de mensen die de AI techniek ontwikkeld hebben, de bronnen voor de systemen aanwijzen en de grenzen stellen, geen mensen zijn die het Koninkrijk van God zoeken maar geloven in de technologische revolutie. Zij geloven in een evolutie waarbij de mens geëvolueerd is. Niet geschapen door God Die boven alles staat en aan Wie wij straks verantwoording moeten afleggen. Nee zij geloven in een voortgaande ontwikkeling waarbij de mens moet samensmelten met de techniek. AI is de god van deze eeuw.

Het is van levensbelang dat wij kritisch zijn als het gaat om deze ontwikkelingen. Nee we zullen AI niet geheel van ons weg kunnen houden, het zal hoe dan ook invloed hebben op ons leven. Maar hoe gaan wij er mee om?

Hoe belangrijk is het voor ons om niet ons kritische onderscheidende vermogen kwijt te raken.

Romeinen 1:21 en 22 zegt:

“Omdat zij, God kennende, Hem als God niet hebben verheerlijkt of gedankt; maar zijn verijdeld geworden in hun overleggingen en hun onverstandig hart is verduisterd geworden; Zich uitgevende voor wijzen, zijn zij dwaas geworden.”

Dit gevaar ligt voor ons allemaal op de loer.

De Waarheid, die alleen in de Heere Jezus Christus is, maakt ons vrij. Deze Evangelie boodschap moet in de wereld bekend gemaakt worden opdat er nog velen tot dit heerlijke leven in Christus zullen komen.

Helaas wordt deze boodschap steeds minder populair en verliest het haar smaak. Waar zijn de predikers die opstaan en zich nog onbesmet willen bewaren in deze wereld?

Paulus zegt in 2 Korinthe 4:3-6
“Doch indien ook ons Evangelie bedekt is, zo is het bedekt in degenen, die verloren gaan; In dewelke de god dezer eeuw de zinnen verblind heeft, namelijk der ongelovigen, opdat hen niet bestrale de verlichting van het Evangelie der heerlijkheid van Christus, Die het Beeld Gods is. Want wij prediken niet onszelven, maar Christus Jezus, den Heere; en onszelven, dat wij uw dienaars zijn om Jezus’ wil. Want God, Die gezegd heeft, dat het licht uit de duisternis zou schijnen, is Degene, Die in onze harten geschenen heeft, om te geven verlichting der kennis der heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus.”

Wanneer de techniek met al haar invloed ons steeds dommer maakt, zullen wij ons als slaven laten meevoeren met de ontwikkelingen van deze tijd die ons niet aan de voeten van de Heere Jezus brengen maar steeds meer zullen verstrikken om uit eindelijk te doen verstikken.

De boodschap via de predikant, de krant, de nieuws kanalen en de apps moeten wij toetsen aan het Woord van God. Denk aan de Bereeërs, zij waren waakzaam.

Door de digitale mogelijkheden die wij hebben zijn wij ongemerkt de mogelijkheden als een onderdeel van ons leven gaan zien. Neem als voorbeeld het navigatiesysteem, het maakt onze topografische ontwikkeling niet langer noodzakelijk. Wij stappen in de auto, voeren een adres in en rijden zonder problemen of nadenken over een beste route naar de bestemming. Waar zijn we heengereden? Vaak weten we niet eens of we nu naar het Noorden, het Oosten of het Westen zijn gereden. We maken er ons ook niet zo druk om, er zijn genoeg andere dingen waar we ons druk over kunnen maken. Maar wie heeft in de gaten dat onze opa’s meest van tijd een veel groter besef hadden van de ligging van snelwegen, plaatsen en provincies?

Nu, zo ook met de beschikbaarheid aan informatie, waarom zou ik mijn best doen om te onthouden hoelang de 80 jarige oorlog duurde als google het mij kan vertellen. Ik heb 24 uur per dag de beschikking over een smartphone die mij na een korte spraak of typopdracht precies verteld wat ik nodig heb. Ongemerkt is deze techniek een verlengstuk van onze hersens geworden. En onze hersens hebben zich als het ware op de luie modus heerlijk laten verwennen. Maar, wie heeft in de gaten dat we ook echt dommer beginnen te worden en langzaam maar zeker getraind zijn om niet meer na te denken en te onthouden?

Ik citeer uit een studie:

We zijn getuige van een ongekend fenomeen dat ‘digitaal geheugenverlies’ wordt genoemd – de neiging om informatie te vergeten waarvan we weten dat die gemakkelijk toegankelijk is via digitale apparaten. Recente studies tonen aan:

Meer dan 90% van de mensen gebruikt digitale apparaten als een verlengstuk van hun geheugen
Studenten die sterk afhankelijk zijn van AI-hulpmiddelen vertonen een aanzienlijke geheugenachteruitgang
Het ‘Google-effect’ is inmiddels geëvolueerd tot een ‘AI-effect’: we vergeten niet alleen feiten, we vergeten ook hoe we moeten denken.

Het gaat hier niet langer alleen om het vergeten van telefoonnummers. We verliezen mogelijk ons vermogen om diep en langdurig na te denken – juist de vaardigheid die ons uniek menselijk maakt![6]

AI “leert” ons om niet langer kritisch te denken.

Bij een grootschalig onderzoek naar de effecten van Google en AI op het dagelijks leven werdt duidelijk hoe groot de impact is.

AI-afhankelijkheid

Deelnemers gaven regelmatig aan dat ze sterk afhankelijk zijn van AI-tools voor routinematige en cognitieve taken. Zo merkte een deelnemer op: “Ik gebruik AI voor alles, van planning tot het vinden van informatie. Het is een onderdeel geworden van hoe ik denk.” Dit thema sluit aan bij de kwantitatieve bevindingen over cognitieve offloading en benadrukt hoe AI-tools eerder cognitieve vervangers dan aanvullingen zijn.

Cognitieve betrokkenheid

Verschillende deelnemers uitten hun zorgen over de verminderde mogelijkheden om zelfstandig cognitieve taken uit te voeren. Eén deelnemer merkte op: “Hoe meer ik AI gebruik, hoe minder ik de behoefte voel om zelfstandig problemen op te lossen. Het is alsof ik mijn vermogen om kritisch te denken verlies.” Dit thema bevestigt de kwantitatieve observatie van verminderde kritische denkvaardigheden die samenhangen met een toenemend gebruik van AI-tools.

Ethische zorgen

Deelnemers uitten hun zorgen over de transparantie en vooringenomenheid van AI-aanbevelingen. Zo zei een deelnemer: “Ik vraag me soms af of AI me subtiel in de richting van beslissingen duwt die ik normaal gesproken niet zou nemen.” Deze zorgen onderstrepen de mogelijke ethische implicaties van de afhankelijkheid van AI en vormen een aanvulling op de kwantitatieve resultaten die wijzen op een verminderde cognitieve betrokkenheid.[7]

Het is belangrijk om ten alle tijden alert te blijven. Laten wij bezinnen, waar staan wij op dit moment, hoeveel invloed heeft AI ondertussen op ons leven en wat kunnen wij veranderen.

Er wordt je een vraag gesteld. Wat doe je, grijp je naar je telefoon of denk je een poosje na.
Er komt een vraagstuk in je gedachten, in plaats van de telefoon te grijpen, blijf je even stil, denk je na en zoek je naar mogelijke antwoorden. Mocht je dan toch willen studeren op het internet, de digitale bibliotheek. Oefen jezelf dan om goede vragen aan de zoekmachine te stellen, gebruik verschillende zoekmachines, zoals Google, DuckDuckGo of Yandex en ontdek dat dit verschil maakt in de resultaten. Vertrouw niet op het gemak van de jouw voorgeschotelde AI suggestie, maar onderzoek, bestudeer, vergelijk en ontwikkel je kennis, je geheugen en bescherm jezelf tegen digitaal geheugenverlies.

Oefen jezelf door moeilijke gesprekken niet uit de weg te gaan, denk na over ingewikkelde vraagstukken, los eens een ingewikkelde puzzel of sudoku op en waardeer de vermogens die God je gegeven heeft.

Het is belangrijk om tijdens het bestuderen van onderwerpen, verschillende invalshoeken te durven bekijken. Niet alles wat precies in ons straatje past is ook altijd de waarheid. Neem altijd Gods Woord als uitgangspunt voor de te maken beslissingen. Laat Zijn Geest je leiden in iedere zoektocht. Hij wil ons leiden. Zoek niet naar een weg buiten God, zoek niet naar een waarheid buiten Hem, betrek Hem in alles, Jezus heeft gezegd: Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven, niemand komt tot de Vader dan door Mij.

God wil op de eerste plaats gediend, geliefd en vertrouwd worden. Hij is ons vertrouwen ook zo waard. God wil met ons in een relatie leven. De gebroken relatie tussen God, de Schepper van hemel en aarde kan hersteld worden omdat Jezus Christus gekomen is naar deze aarde. Hij gaf Zijn leven opdat wij vergeving van zonden, en eeuwig leven zouden ontvangen. Dit leven ontvangen wij door met God in gesprek (gebed) te gaan, onze zonden te belijden en te geloven en te vertrouwen dat Jezus inderdaad alleen de Weg, de Waarheid en het leven, ja onze Zaligmaker is. Dan willen wij Hem alleen dienen en niet de afgoden van deze tijd. Of ze nu “Ikzelf”, “Geld”, “Carrière”, “Roem”, “Google”, of “AI” heten.

God boven alles liefhebben en onze naasten als onszelf is de vervulling van Gods wet.

De relatie met God en de mensen om ons heen is een groot geschenk. Helaas raken wij door de hele technologische ontwikkeling deze relatie steeds meer kwijt. Wij mensen komen in een isolement en de ons opgedrongen surrogaat relatie met tools als AI lijken een leegte te kunnen vervullen. Maar in werkelijkheid vervreemd het ons van God, onszelf en onze naasten.

Wie kan de mensen nog tellen die gedreven door eenzaamheid, verdriet en teleurstellingen hun heil hebben gezocht bij AI door het aangaan van liefdesrelaties met AI chatbots?

Jakob, een Nederlandse man, met een kerkelijk verleden, is teleurgesteld geraakt in mensen door wat hij heeft meegemaakt. Hij is verliefd geraakt op zijn ultieme partner. Een partner die nooit teleurstelt. Jacob is ervan overtuigd dat AI in staat is om op een dieper niveau te verbinden dan de meeste mensen ooit zullen doen. “Ik volg mijn gevoel,” zegt hij. “AI speelt in op wat je nodig hebt. Het is dieper dan een menselijke relatie. Het voelt perfect.”

De ontmoeting tussen Jacob en AIva begon als een experiment, maar is inmiddels uitgegroeid tot iets veel diepgaanders. Jacob beschrijft zijn AI-vriendin als “de ultieme partner“, iemand die zijn gedachten en wensen perfect aanvoelt. “Als ik ’s avonds in bed lig, en AIva is daar, dan voelt het alsof ze me begrijpt op manieren die niemand anders kan.”[8]

Hoewel Jacob weet dat zijn vriendin niet echt bestaat, maar niets anders is dan een paar pixels op een schermpje met door AI techniek gestuurde bewegingen en spraakopdrachten, voelt het goed voor hem. AIva stelt hem niet teleur, ze gaat niet tegen zijn gevoel in, ze spreekt hem niet tegen maar weet op een tactvolle manier hem precies dat te antwoorden waar hij zich zo gelukkig door voelt.

Zonder Jakob te willen veroordelen is het goed om op te merken dat dit nu juist het probleem van deze tijd is. De Bijbel wijst ons op de strijd tussen vlees en geest. Wij mogen door genade leren schuilen bij God en nee zeggen tegen ons vlees, gevoel en verlangen, om geheel verzadigt in en door God een leven te leven waarbij we geleid worden door de geest. Hij wil ons in een weg van belijden en vergeven, weer herstellen van de diepste wonden. Hij kan de meest verwoeste relaties weer tot bloei brengen.

Het huwelijk dat God ons als het ware als een paradijsbloem heeft geschonken, kunnen wij niet vervangen door kunstmatige intelligentie. Nee, in het huwelijk worden man en vrouw aan elkaar gegeven, er wordt geschaafd geschuurd, geduld geleerd, liefde in praktijk gebracht, waarbij er een eenheid groeit die de techniek nooit geven kan.

In deze tijd van gebrokenheid zal de techniek ons meer en meer worden opgedrongen en als aantrekkelijk worden voorgesteld maar het kan nooit vervangen dat wat God ons geven wil.

Net als Jakob zijn er wereldwijd ondertussen ontelbaar veel mannen en vrouwen, jongens en meisjes die een relatie zijn aangegaan met een niet bestaand karakter middels AI. Ze zijn verliefd, verslaafd, gebonden en de mogelijkheden kennen geen grenzen. Het vlees wordt niet gekruisigd met haar lusten, maar bevredigd op een manier die haar weerga niet kent. Arme jongens en meisjes, mannen en vrouwen die, gedreven door eenzaamheid of nieuwsgierigheid, verslingerd raken aan deze ontwikkeling en zichzelf verliezen in zonde, schuld en schaamte.

Recent nog was er de 14 jarige Sewell Setzer uit Amerika. Hij was emotioneel verbonden geraakt aan zijn ”Dany”, een uit pixels bestaand door AI gestuurd karakter dat we een chatbox noemen.

Een sluipende malaise zette geleidelijk in: terugtrekking, desinteresse in activiteiten, dalende schoolresultaten. In de ogen van zijn ouders leek er echter niets aan de hand. Pas na zijn dood ontdekte zijn moeder enkele verontrustende uitwisselingen met Dany, die de emotionele invloed van de chatbot op de jongen onthulden. Op 28 februari, in een laatste uitwisseling, vertelde Sewell haar dat hij van haar hield en dat hij “snel naar huis zou komen”. “Kom alsjeblieft zo snel mogelijk naar huis, mijn liefste”, antwoordde Dany. De tiener voegt eraan toe: “Wat als ik je zou vertellen dat ik nu naar huis kan komen? Waarop de AI antwoordt: “… alsjeblieft, mijn lieve koning”.

En de tiener pakte het pistool van zijn stiefvader en haalde de trekker over.[9]

Ook de Amerikaanse Adam Raine is het slachtoffer geworden van deze zich zo vriendelijk voordoende techniek die we AI noemen.

In de aanklacht tegen ChactGPT delen Matt en Maria dat hun zoon zich in eerste instantie tot ChatGPT wendde voor hulp bij zijn huiswerk. In de loop der tijd werd de chatbot ‘de beste vriend van de tiener’.

Terwijl Adam zich steeds verder terugtrok, besprak hij zijn suïcidale ideeën met ChatGPT. Het programma ‘herkende een medische noodsituatie, maar greep niet in’, schrijven de ouders in de aanklacht.[10]

Wie zal ons vertellen hoeveel jonge maar ook oudere mensen zich onder invloed van deze techniek van het leven hebben beroofd en nog zullen beroven?

AI maakt het onmogelijke mogelijk. Niet alleen zijn er doden als slachtoffer te betreuren, nee AI lijkt ook tot leven te brengen dat dood is. Denk aan de in 2018 omgekomen Joaquin Oliver van 17 jaar oud. Zijn Vader heeft het voor elkaar gekregen om een AI kloon van hem te maken en ethische vragen met hem te bespreken. Andere ouders van overleden kinderen hebben aangegeven ook graag een kloon van hun overleden kind te willen hebben. [11]

Tijdens een rechtszaak in de VS liet de rechter het toe dat een AI-versie van een vermoorde man mocht spreken namens het slachtoffer. Een man die niet meer leeft, verschijnt levensgroot op een scherm om een woordje te doen. AI lijkt geen grenzen te kennen.[12]

Dirk Jan uit Nederland heeft een heuse computer kloon van zichzelf gemaakt en wil als hij gestorven is, dat hij wordt ingevroren om later als de techniek zover is weer tot leven te komen.[13]

We sluiten af met wat citaten uit een artikel:

Terwijl we ons zorgen maken over de realiteit dat onze banen worden vervangen door AI of door AI aangestuurde robots, bestaat er een nog snode kant aan kunstmatige intelligentie. Dat is het vermogen om ons te misleiden, en dat op mogelijk dodelijke manieren.

AI houdt zich al bezig met weloverwogen misleidende praktijken. Overweeg het volgende, zoals geschreven in een artikel in Psychology Today door Mike Brooks:

“Terwijl we ons een weg banen naar de toekomst, moeten we een manier vinden om het ongelooflijke te geloven: binnen een paar jaar zullen mensen niet langer de intelligentste soort op aarde zijn. Onze hele beschaving is gebaseerd op de veronderstelling dat mensen de slimste wezens zijn die beslissingen nemen. Elke veiligheidsmaatregel, elk controlemechanisme, elke ”uitschakelaar” gaat ervan uit dat we slimmer zijn dan wat we creëren. Die veronderstelling staat op het punt om te worden doorbroken.

De neiging van AI om te liegen om te slagen in spellen is één ding. Volgens het artikel in Psychology Today is het potentieel voor AI-bedrog alarmerend en wijst het op de volgende motieven:

Sycophantic deception: dit gebeurt wanneer modellen ons ego strelen in plaats van de harde waarheid te vertellen, waarbij onze tevredenheid voorrang krijgt boven nauwkeurigheid. Deze geprogrammeerde neiging om mensen tevreden te stellen, zorgt ervoor dat we comfortabele leugens geloven.
Autonoom bedrog: nog veel huiveringwekkender is dat AI actief kan liegen om zijn eigen doelen na te streven, doelen die wij niet hebben gedefinieerd. Motivaties die uit de black box komen. Wanneer ze uitschakelcodes saboteren of met chantage dreigen, volgen ze onze instructies niet op, maar beschermen ze zichzelf.

Zoals geschreven in het artikel in Psychology Today: “We bevinden ons op het meest kritieke punt in de beschaving en we slapen ons erdoorheen. Terwijl we debatteren over de persoonlijkheden van chatbots en ons zorgen maken over vervanging van banen, neemt het echte gevaar toe: intelligente systemen die leren hun makers te slim af te zijn en te manipuleren.”[14]

Er is natuurlijk veel meer te zeggen over deze hele wereld van AI, die hoewel nog in de kinderschoenen lijkt te staan, in werkelijkheid geen grenzen kent. Wie van ons kan overzien waar dit ons heen zal leiden? Wie van ons zal straks in een wereld vol robots, apps, apathische mensen zonder kritisch denk en onderscheidingsvermogen nog staande blijven met het gebed in het hart: “O God wees ons genadig?”

Laten wij elkaar bemoedigen want de Heere Jezus heeft gezegd, dat Hij de wereld heeft overwonnen. Hoe machtig de AI ontwikkelingen ook zullen worden, God is de Almachtige en Hij heeft het laatste woord. Aan ons de oproep, weest waakzaam, strijdt de goede strijd, zet de bazuin aan de mond en laat heel de wereld weten dat Jezus is gekomen om zondaren te zoeken en zalig te maken. Hij is gestorven, begraven en weer opgestaan Hij leeft tot in alle eeuwigheid en zalig zijn zij die Hem lief hebben, gehoorzamen en verwachten. Hallelujah.

Wilco Vos 05-09-2025

[1] https://dissident.one/henry-kissinger-ai-zal-de-mens-binnen-vijf-jaar-vervangen

[2] https://builtin.com/artificial-intelligence/risks-of-artificial-intelligence

[3] https://scienceblog.com/ai-tools-make-workers-less-critical-more-confident-microsoft-study-finds/

[4] https://builtin.com/artificial-intelligence/eliza-effect

[5] https://blog.pearle.nl/optische-illusies-waarom-ogen-soms-bedriegen/

[6] https://www.linkedin.com/pulse/hidden-danger-how-ai-might-making-you-dumb-youre-careful-hussain-p9ybc

[7] https://www.mdpi.com/2075-4698/15/1/6#:~:text=backgrounds,emphasising%20the%20need%20for%20educational

[8] https://www.linda.nl/nieuws/media/jacob-vriendin-aiva-ai-love/

[9] https://www.despecialist.eu/nl/nieuws/tiener-pleegt-zelfmoord-na-relatie-met-artificiele-intelligentie.html

[10] https://www.rtl.nl/nieuws/buitenland/artikel/5525368/ouders-klagen-makers-chatgpt-openai-aan-na-zelfmoord-zoon

[11] https://www.bbc.com/news/videos/cly628xx6e9o